Patch test to badanie służące do diagnozowania alergii kontaktowej. Polega na naklejeniu na skórę (najczęściej plecy) plastrów z potencjalnymi alergenami. Wyniki odczytywane są po 48 i 72 godzinach. Test pozwala zidentyfikować substancje wywołujące reakcję alergiczną, co umożliwia ich unikanie. Najczęściej wykrywane alergeny to nikiel, chrom, konserwanty, substancje zapachowe i lateks. Badanie jest bezpieczne, choć może wywołać miejscowe podrażnienie. Wykonuje je dermatolog lub alergolog.

Testy płatkowe to ważna metoda diagnostyczna w rozpoznawaniu alergii kontaktowej, która pozwala bardzo dokładnie określić substancje wywołujące reakcje skórne. Podczas badania na plecach pacjenta umieszcza się specjalne komory testowe mające potencjalne alergeny, które pozostają w kontakcie ze skórą przez 48 godzin. Diagnostyka obejmuje standardową europejską serię alergenów kontaktowych, która ma najczęściej występujące substancje uczulające. Proces diagnostyczny wymaga cierpliwości, gdyż pełna interpretacja wyników możliwa jest dopiero po kilku dniach obserwacji. Reakcje alergiczne mogą pojawić się w postaci zaczerwienienia, świądu czy charakterystycznych pęcherzyków. Dla wystąpienia silnego uczulenia, zmiany skórne mogą utrzymywać się nawet przez parę tygodni.

Przygotowanie do testów płatkowych wymaga spełnienia określonych warunków. Pacjent musi odstawić leki przeciwalergiczne i przeciwzapalne na minimum tydzień przed badaniem (w przypadku niektórych leków okres ten może być dłuższy). Skóra w miejscu aplikacji testów musi być całkowicie zdrowa i wolna od zmian chorobowych. Podczas trwania testów należy unikać: intensywnego pocenia się, moczenia pleców oraz ekspozycji na promienie słoneczne. Interpretacji wyników dokonuje się według standardowej skali, gdzie reakcje oznacza się od + do +++, zależnie nasilenia zmian.

Wskazania i przeciwwskazania do wykonania testów płatkowych

• Przewlekłe i nawracające zmiany wypryskowe
• Podejrzenie alergii zawodowej
• Nieustępujące zmiany skórne o niejasnej etiologii
• Brak odpowiedzi na standardowe leczenie dermatoz

Uwagę należy zwrócić na następujące przeciwwskazania do wykonania testów: Aktywne zmiany skórne w miejscu aplikacji, przyjmowanie wysokich dawek leków immunosupresyjnych, ciąża oraz okres karmienia piersią. Istotne jest także, aby pacjent nie był w trakcie intensywnej ekspozycji na promieniowanie UV (na przykład po niedawnych wakacjach w krajach tropikalnych). Zwróćmy uwagę, że testy płatkowe są relatywnie bezpieczną metodą diagnostyczną, jednak mogą wywołać przejściowe dolegliwości w postaci świądu czy dyskomfortu.

Interpretacja wyników i postępowanie po diagnostyce

Wyniki testów płatkowych stanowią podstawę do opracowania indywidualnego planu unikania kontaktu z alergenami.

Immunodermatologia kontaktowa pozwala na precyzyjne określenie substancji problematycznych i dostosowanie dobrego postępowania profilaktycznego.

Dla alergii zawodowej konieczna może być zmiana środowiska pracy lub stosowanie specjalistycznych środków ochrony osobistej. Pacjenci często potrzebują szczegółowych informacji dotyczących składu kosmetyków, detergentów czy materiałów, z którymi mają kontakt w życiu codziennym – dlatego otrzymują listę substancji, których powinni unikać (wraz z ich alternatywnymi nazwami występującymi na etykietach produktów).

Kiedy alergia skórna może dać o sobie znać? Zobacz, jak pomogą ci testy płatkowe

Testy płatkowe (naskórkowe) to podstawowa metoda diagnostyczna w wykrywaniu alergii kontaktowej typu późnego. Wskazaniem do ich wykonania są nawracające zmiany skórne, przede wszystkim wyprysk kontaktowy lub atopowe zapalenie skóry, które nie ustępują pomimo standardowego leczenia. Zasadnicze są w przypadku podejrzenia uczulenia na kosmetyki, metale, składniki odzieży czy środki czystości. Badanie wykonuje się także u osób z przewlekłymi zmianami zapalnymi w obrębie twarzy, szyi oraz rąk. Test polega na przyklejeniu na plecy pacjenta plastrów z różnymi alergenami i obserwacji reakcji skóry przez 48-96 godzin. Przeciwwskazaniami do wykonania testów są: aktywne zmiany zapalne skóry w miejscu aplikacji, przyjmowanie leków przeciwhistaminowych i immunosupresyjnych, ciąża oraz okres karmienia piersią. Musimy wiedzieć, że minimum 7 dni przed badaniem nie należy się opalać ani stosować miejscowych preparatów steroidowych.

Skóra buntuje się przeciw kosmetykom? Poznaj prawdziwe powody reakcji alergicznych!

Pojawienie się niepokojących objawów po zastosowaniu kosmetyków wymaga szczegółowej diagnostyki. Ważne jest prowadzenie dziennika reakcji alergicznych, gdzie zapisujemy datę użycia produktu oraz zaobserwowane symptomy. Dermatolog może zlecić testy płatkowe, które pomogą zidentyfikować konkretne substancje wywołujące reakcję. Można także spojrzeć na skład kosmetyków i systematycznie sprawdzać datę ich ważności.

• Zaczerwienienie skóry
• Świąd i pieczenie
• Obrzęk
• Wysypka
• Łuszczenie naskórka
• Pęcherze

Ważnym krokiem w diagnostyce jest wizyta u specjalisty i szczegółowy wywiad.

Należy zabrać ze sobą kosmetyki, które mogły wywołać reakcję alergiczną.

Mikrobiom skóry a reakcje alergiczne na kosmetyki

Nowe badania wskazują na ważną rolę mikroflory skórnej w rozwoju alergii kontaktowych. Zaburzenie naturalnej flory bakteryjnej może zwiększać podatność na reakcje alergiczne. Dlatego dużo uwagi poświęca się probiotycznym składnikom w kosmetykach, które mogą wspierać naturalną barierę ochronną skóry. Specjaliści zalecają także stosowanie preparatów bez konserwantów i sztucznych barwników, które mogą zaburzać równowagę mikrobiomu.

Alergiku, poznaj swoich przyjaznych sprzymierzeńców w kremach!

Składniki hipoalergiczne to substancje o minimalnym ryzyku wywołania reakcji alergicznej, starannie wyselekcjonowane i przetestowane dermatologicznie. Do ciekawych należą: alantoina, która koi podrażnienia i przyspiesza regenerację naskórka, pantenol wspomagający nawilżenie i łagodzący stany zapalne, oraz bisabolol – naturalny składnik rumianku o właściwościach przeciwzapalnych. Gliceryna oraz kwas hialuronowy to substancje silnie nawilżające, które rzadko wywołują reakcje alergiczne. Bezpieczne są także naturalne oleje, takie jak olej ze słodkich migdałów, jojoba czy awokado, które doskonale pielęgnują skórę wrażliwą. Skwalan, ceramidy i cholesterol to składniki identyczne z tymi występującymi naturalnie w naszej skórze, dlatego są świetnie tolerowane.

Niacynamid, czyli witamina B3, oraz witamina E (tokoferol) to antyoksydanty, które chronią skórę przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi, a także rzadko wywołują podrażnienia. Pamiętaj jednak, że nawet najłagodniejsze składniki mogą u niektórych osób wywołać reakcję alergiczną.