FODMAP to dieta eliminacyjna stosowana przy zespole jelita drażliwego (IBS) oraz alergiach pokarmowych. Polega na unikaniu fermentujących węglowodanów (fruktanów, oligosacharydów, disacharydów, monosacharydów i polioli), które mogą zwiększać objawy żołądkowo-jelitowe jak: bóle brzucha, wzdęcia i biegunki. Dieta realizowana jest w trzech etapach: eliminacji, reintrodukcji oraz utrzymania. Badania wskazują, że 75% pacjentów z IBS odczuwa znaczną poprawę po zastosowaniu diety FODMAP. Ważne jest prowadzenie jej pod czujnym okiem dietetyka.
Dieta FODMAP to specjalistyczny program żywieniowy, który przynosi ulgę osobom cierpiącym na zespół jelita drażliwego (IBS) oraz różne nietolerancje pokarmowe. Podstawowym założeniem tej diety jest eliminacja fermentowalnych węglowodanów, które mogą powodować dolegliwości gastryczne. W praktyce oznacza to konieczność odsuńenia wielu ciekawych produktów spożywczych – od czosnku i cebuli, przez niektóre owoce, aż po produkty mające fruktozę i laktozę.
Proces wdrażania diety FOD
Fodmap dieta w IBS: Jak okiełznać jelita drażliwe i odzyskać komfort życia?
Restrykcyjna dieta low fodmap to uznana metoda łagodzenia objawów zespołu jelita drażliwego, która polega na eliminacji określonych węglowodanów fermentujących w jelitach. Produkty wysokofodmapowe, takie jak czosnek, cebula, jabłka czy mleko krowie, mogą zwiększać wzdęcia, bóle brzucha i zaburzenia wypróżniania. W pierwszej fazie diety całkowicie eliminuje się problematyczne składniki na okres 2-6 tygodni. Po fazie eliminacji następuje systematyczne wprowadzanie pojedynczych produktów w celu identyfikacji własnych trigger foods. Ten etap wymaga dokładności i prowadzenia dziennika reakcji organizmu. Ważne jest, by nie wprowadzać więcej niż jednego nowego produktu jednocześnie. Z badań wynika, że dieta low fodmap przynosi ulgę nawet 75% pacjentów z IBS. Musimy wiedzieć, że nie jest to dieta na całe życie – służy raczej jako narzędzie diagnostyczne i terapeutyczne. Po zidentyfikowaniu problematycznych produktów możliwe jest stopniowe rozszerzanie jadłospisu o tolerowane pokarmy. Zawsze należy konsultować się z dietetykiem, który pomoże prawidłowo przeprowadzić proces eliminacji i późniejszej reintrodukcji.
Fodmap i alergie – podwójne oblicze wrażliwego układu pokarmowego
Nietolerancje pokarmowe i alergie często są mylone, jednak stanowią zupełnie odmienne reakcje organizmu. Podczas gdy alergia pokarmowa wywołuje natychmiastową reakcję immunologiczną, nietolerancja pokarmowa w diecie FODMAP objawia się stopniowo poprzez problemy z trawieniem określonych węglowodanów. Reakcja alergiczna może być zagrażająca życiu, wymagając natychmiastowej interwencji medycznej, w czasie gdy nietolerancja FODMAP powoduje głównie dyskomfort trawienny.
- Objawy alergii występują najczęściej do 2 godzin po spożyciu
- Nietolerancja FODMAP może dawać objawy nawet do 72 godzin
- Alergie wymagają całkowitej eliminacji produktu
- FODMAP pozwala na rotację produktów
- Test na alergię jest możliwy, na FODMAP – nie
Dla diety FODMAP podstawowe jest prowadzenie szczegółowego dziennika żywieniowego i obserwacja reakcji organizmu na poszczególne grupy produktów.
Eliminacja produktów wysokoFODMAP powinna być przeprowadzana pod okiem specjalisty.
Mikrobiom jelitowy a wrażliwość na FODMAP
Nowe badania wskazują na ważną rolę składu mikroflory jelitowej w rozwoju nietolerancji FODMAP. Osoby z zaburzonym składem mikrobiom u częściej doświadczają problemów z trawieniem fermentujących węglowodanów. Zindywidualizowane podejście do diety i suplementacji probiotykami może mocno wpłynąć na poprawę tolerancji produktów wysokoFODMAP.
Fermentacja oligosacharydów – gdy twoje jelita pracują jak fabryka energii
Fermentujące oligosacharydy, obecne w produktach mlecznych i zbożach, są bardzo ważnym elementem naszej diety, wpływającym na zdrowie jelit i całego organizmu. W produktach mlecznych znajdują się głównie galaktooligosacharydy (GOS), powstające w procesie enzymatycznej hydrolizy laktozy. Te związki stanowią doskonałe pożywienie dla bakterii probiotycznych, wspierając rozwój korzystnej mikroflory jelitowej , równocześnie wzmacniając naszą odporność.
Zboża jednak są bogate we fruktooligosacharydy (FOS) oraz arabinoksylooligosacharydy (AXOS), które występują szczególnie w pszenicy, życie i jęczmieniu. Te prebiotyczne związki przyczyniają się do produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych przez bakterie jelitowe. Fermentacja oligosacharydów w jelitach prowadzi do wytworzenia cennych metabolitów, które poprawiają perystaltykę jelit i wspierają metabolizm wątroby. Można zauważyć, że produkty pełnoziarniste mają więcej tych związków niż ich rafinowane odpowiedniki. Nadmierne spożycie fermentujących oligosacharydów może jednak powodować wzdęcia i dyskomfort jelitowy u osób wrażliwych, dlatego należy wprowadzać je do diety stopniowo.