alergologia.org - portal lekarzy alergologów

Chemotechnique Diagnostics - materiały do diagnostyki alergii kontaktowej

Polecamy: EuroBAT 2014
Monachium, 12-13 grudnia 2014

Polecamy: 11. Akademia
Dermatologii i Alergologii

Ustka, 5-8 luty 2015 

baner_pokrzywka_ur03_420x80

t_platk_top

Reklama

chemotechnique.pl

Uwaga, otwiera nowe okno. DrukujEmail

R. Nowicki (Gdańsk)


Podstawowe cechy atopowego zapalenia skóry (AZS) to silnie swędzące, złuszczające zmiany skórne, suchość skóry, zaczerwienienie, a w okresach zaostrzenia choroby także obrzęk i pęcherzyki. Ciągłe drapanie i pocieranie, prowokowane bardzo silnym świądem, doprowadza do pogrubienia (lichenifikacji) naskórka i pojawiania się przeczosów, nadżerek, strupów, a także wtórnych infekcji bakteryjnych.

Lokalizacja zmian klinicznych wiąże się z wiekiem pacjentów. W postaci niemowlęcej AZS trwającej do 2 roku życia, zmiany skórne zlokalizowane są na policzkach i wyprostnych powierzchniach kończyn. Dodatkowo zmiany mogą występować na głowie, czole, szyi i tułowiu [1]. W postaci dziecięcej (od 2 r.ż. do okresu dojrzewania), zmiany skórne zlokalizowane są na powierzchniach zgięciowych, szczególnie w zgięciach łokciowych i podkolanowych. Szyja, okolice oczu i ust, dłonie, stopy, nadgarstki i kolana mogą być także zajęte. W okresie zimowym bardzo często zmiany skórne pojawiają się na stopach, przede wszystkim na opuszkach palców oraz w miejscach gdzie skóra styka się z butami oraz na rękach (winter eczema) [2]. Jedyną manifestacją kliniczną dorosłej postaci AZS może być przewlekły wyprysk dłoni i stóp [3]. Postać dorosła rozpoczyna się w okresie dojrzewania i jest najczęściej kontynuacją wcześniejszych postaci choroby. Zajęte są powierzchnie zgięciowe, twarz, grzbiety rąk, nadgarstki, przedramiona, plecy i stopy [1].

Podstawowym objawem wszystkich postaci AZS jest sucha skóra (xerosis) [4]. Genetycznie uwarunkowane uszkodzenie bariery naskórkowej powoduje zwiększoną utratę wody (TEWL) i zwiększone wnikanie alergenów i czynników infekcyjnych. Defekt dotyczy także prawidłowego złuszczania komórek warstwy rogowej (korneocytów). W naskórku pacjentów z AZS stwierdza się szereg nieprawidłowości, m.in. obniżenie ilości lipidów naskórkowych, w tym ceramidów, zaburzenie proporcji lipidów naskórkowych, zaburzenia aktywności enzymów naskórkowych czy obniżenie ilości NMF. Zjawiska te obserwowane są nie tylko w skórze objętej procesem chorobowym, ale także w skórze pozornie zdrowej [5-7]. Sucha skóra w AZS łatwo ulega podrażnieniu i jest bardziej narażona na działanie alergenów, czynników drażniących i mikroorganizmów. Z tego powodu kluczowe znaczenie w terapii AZS odgrywa właściwa pielęgnacja suchej skóry atopowej, czyli intensywne nawilżenie i natłuszczenie z zastosowaniem skutecznych i dobrze tolerowanych emolientów, które powinno być kontynuowane także w okresach remisji zmian skórnych.

Emolienty
Emolienty (łac. emollire-zmiękczać), są to preparaty biologicznie obojętne o właściwościach nawilżających i natłuszczających, które odgrywają istotną rolę w odbudowie uszkodzonej bariery naskórkowej i przywracaniu jej funkcji. Nowoczesne emolienty zawierają w swoim składzie substancje okluzyjne, nawilżające i zmiękczające. Działanie zmiękczające emolientów polega na podwyższeniu stopnia hydratacji warstwy rogowej i utworzeniu na powierzchni naskórka filmu lipidowego zmniejszającego przezskórną utratę wody (TEWL) (Tab.I). Emolienty wywierają działanie przeciwzapalne, antymitotyczne i przeciwświądowe. Czas działania emolientów na skórę utrzymuje się do ok. 4h, dlatego istnieje konieczność odpowiednio częstej aplikacji tych preparatów [8]. Regularna aplikacja emolientów zapewnia pacjentom lepszy sen, poprawia ich jakość życia, a także pozwala ograniczyć stosowanie mGKS [9]. Stosowanie emolientów zapobiega i redukuje podrażnienie powodowane przez detergenty [10].

Tabela I. Działania emolientów [wg 11].

Efekt działania Mechanizmy

Nawilżający

Okluzja
Przyciąganie cząsteczek wody do naskórka
Wiązanie wody w naskórku

Naprawa uszkodzonej bariery naskórkowej

Dostarczanie składników niedoborowych, głównie lipidów
Poprawa nawilżenia naskórka

Przeciwzapalny

Spadek produkcji cytokin prozapalnych
Normalizacja pH
Normalizacja aktywności enzymów naskórkowych
Spadek pobudzenia PAR2
Zmniejszenie stopnia penetracji czynników
drażniących

Przeciwświądowy

Efekt chłodzący
Redukcja suchości skóry
Redukcja stanu zapalnego
Składniki znieczulające miejscowo (np. polidokanol)

Antymitotyczny

Regulacja procesu różnicowania naskórka
Regulacja procesu odnowy i złuszczania

Poprawa wyglądu skóry

Poprawa nawilżenia naskórka
Zwiększenie elastyczności skóry

Przeciwstarzeniowy

Poprawa nawilżenia naskórka
Składniki przeciwstarzeniowe (retinol, hydroksykwasy, witaminy, kolagen)
Zawartość filtrów przeciwsłonecznych

Kąpiele
Należy unikać silnych detergentów i zasadowych mydeł, a zamiast nich do kąpieli dodawać substancje o działaniu natłuszczająco-nawilżającym. Kąpiel nie powinna być zbyt ciepła (ok. 36 stopni) i w przypadku niemowląt i najmniejszych dzieci nie powinna przekraczać kilku minut. Po kąpieli należy skórę delikatnie osuszyć, unikając silnego tarcia, które może powodować podrażnienie. Bezpośrednio po kąpieli (ok. 3-5 minut) kiedy skóra jest maksymalnie nawodniona, należy nałożyć preparat pielęgnacyjny, który jednocześnie nawilży i natłuści skórę - tzw. emolient. Jego zadaniem jest: odbudowa i stabilizacja płaszcza lipidowego oraz ograniczenie przeznaskórkowej utraty wody. Ważne, aby zastosowane preparaty nie zawierały substancji zapachowych i barwników. Warto zwrócić uwagę na preparaty zawierające składniki lipidowe, których brakuje w warstwie rogowej chorych na AZS, takie jak kwas linolowy i gamma-linolenowy. Aplikację preparatu najlepiej powtarzać kilka razy w ciągu dnia, aby skóra była stale nawilżona i natłuszczona.

Podsumowanie
W leczeniu AZS kluczową rolę odgrywają: doświadczenie i ścisła współpraca z pacjentem (lub jego rodzicami), edukacja, unikanie czynników zaostrzających chorobę, przywrócenie zaburzonych funkcji bariery skórnej, zmniejszenie świądu oraz eliminacja zmian zapalnych i zakażenia skóry. Całkowita terapia emolientowa (regularne stosowanie emolientów w AZS, również w okresie bezobjawowym), redukuje suchość skóry oraz zmniejsza ryzyko zaostrzeń i nawrotów choroby poprzez przywrócenie funkcji bariery naskórkowej. W AZS o małym nasileniu stosowanie emolientów zapewnia całkowitą kontrolę przebiegu choroby. Regularne stosowanie emolientów po odstawieniu miejscowego leczenia przeciwzapalnego przyczynia się do utrzymania uzyskanej remisji.

 

Piśmiennictwo:

  1. Spergel JM, Paller AS. Atopic dermatitis and the atopic march. J Allergy Clin Immunol 2003; 112(6 Suppl.): S118-S127.
  2. Schopf TRG, Bolle R, Solvoll T. The workload of web-based consultations with atopic eczema patients at home. BMC Research Notes 2010; 3:71.
  3. Werfel T, Kapp A. What do we know about the etiopathology of the intrinsic type of atopic dermatitis? Currt Probl Dermatol 1999;28:29-36.
  4. Leung DYM, Bieber T. Atopic dermatitis. Lancet 2003; 361:151-160.
  5. Cork MJ, Danby SG, Vasilopoulos Y. i wsp.: Epidermal barrier dysfunction in atopic dermatitis. J. Invest. Dermatol., 2009, 129, 1892-1908.
  6. Proksch E, Flster-Holst R. Bräutigam M i wsp.: Role of the epidermal barrier in atopic dermatitis. J. Dtsch. Dermatol. Ges., 2009, 7, 899-910.
  7. Danby SG, Cork MJ. A new understanding of atopic dermatitis: the role of epidermal barrier dysfunction and subclinical inflammation. J Clin Dermatol 2010; 1: 33-46.
  8. Loden M. Role of topical emolients and moisturizers in the treatment of dry skin barrier disorders. Am J Clin Dermatol 2003; 4: 771-788.
  9. Eberlein B, Eicke C, Reinhardt H-W i wsp. Adjuvant treatment of atopic eczema: assessment of an emollient containing N-palmitoylethanolamine (ATOPA study). J Eur Acad Derm Venereol 2008; 22:73?82.
  10. Kampf G, Wigger-Alberti W, Schoder V i wsp. Emollients in a propanol-based hand rub can significantly decrease irritant contact dermatitis. Contact Dermatitis 2005; 53:344-349.
  11. Szepietowski J, Kaszuba A, Adamski Z i wsp.  Emolienty w leczeniu schorzeń dermatologicznych: stanowisko grupy ekspertów. Dermatologia Kliniczna 2011; 13: 209-214.

Page created: 10 February 2012, last updated: 14 February 2012.

Istotną zmianą w funkcjonowaniu nowego portalu alergologia.org jest konieczność rejestracji aktywnych (tj. piszących) użytkowników. Dzięki temu możemy zagwarantować, że wypowiedzi na portalu alergologia.org pochodzą wyłącznie od specjalistów alergologów lub osób w trakcie specjalizacji z alergologii. Zainteresowanych rejestracją prosimy o kontakt za pośrednictwem formularza
na stronie kontaktowej.

Reklama

rfp_300x426_juz_jest

Archiwum konferencji

Reklama

Medukacja.biz - edukacja medyczna

facebook

google-plus-logo-male

astma_skory_420x80_anim06

emk_baner420x80

Partnerzy portalu

Polskie Towarzystwo Alergologiczne

alergologia.org (C) 2012 Wszystkie prawa zastrzeżone / All rights reserved


Niniejsza publikacja przeznaczona jest wyłącznie dla osób uprawnionych do wystawiania recept oraz osób prowadzących obrót produktami leczniczymi w rozumieniu przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne z dnia 6 września 2001 r.

stat4u