Autor: Radosław Śpiewak
Aktualizacja: 9/09/2010

Mulder WMC, Meinardi MMHM, Bruynzeel DP: Side Effects in Dermatology. The File of Adverse Reactions of Medicines [FARM], 9th edition. International Medical Publishers b.v., Naarden 2009. 148 stron.

Strona wydawcy: http://www.impmedia.nl

Skórne reakcje polekowe są chyba najbardziej spektakularnymi, a jednak bardzo słabo zrozumianymi działaniami ubocznymi farmakoterapii. W sytuacji szybkiego wzrostu konsumpcji leków na receptę i bez recepty, powszechnej polipragmazji oraz starzenia społeczeństwa możemy oczekiwać dalszego narastania tego problemu. W tej sytuacji rzetelne i aktualne źródło informacji na temat skórnych reakcji polekowych staje się niezbędne w gabinecie każdego alergologa i dermatologa. Dziewiąte wydanie książki ?Side Effects in Dermatology? ukazało się w 2009 roku i jest kontynuacją opracowania wydawanego od 1973 roku. Plastikową, solidną okładkę zapewne wybrano po to, by zapobiec zbyt szybkiemu zniszczeniu książki. I bardzo słusznie, ponieważ z całą pewnością w rękach alergologa i dermatologa omawiana książka będzie w codziennym użyciu.

Częścią najistotniejszą dla codziennej praktyki jest alfabetyczny, bardzo przejrzysty wykaz leków powodujących reakcje skórne. Kolejna część to encyklopedyczny opis różnych klinicznych form skórnych reakcji polekowych - spełni on swoją rolę jako rzetelne i zwięzłe wprowadzenie dla studentów i specjalizantów, ale także jako doskonałe repetytorium dla doświadczonych specjalistów. Wydawcom sugerowałbym zrezygnować w przyszłych wydaniach z listy publikacji źródłowych w wersji drukowanej i opublikować je w Internecie. W takiej sytuacji, zamiast zastosowanej obecnie formy skróconej cytowań (brak tytułu), możnaby podać bardziej przyjazne dla czytelnika pełnym brzmienie, być może również z linkami do abstraktów w PubMedzie. Cytowania w wersji skróconej są mało pomocne, a mimo to zajmują 25% objętości książki. W książce do codziennego użytku waga i grubość mają znaczenie, nie tylko w kieszeni fartucha, ale także na biurku czy nawet na półce. We wstępie wydawca wspomina o elektronicznej formie publikacji, oraz o bazie reakcji niepożądanych w medycynie (File of Adverse Reaction of Medicines, FARM). Czytelnik Na mógłby na tej podstawie spodziewać się jakieś udostępnianej przez Internet bazy powiązanej z tą książką. Niestety, to oczekiwanie pozostaje niespełnione ? ani dalej w książce, ani na internetowej stronie wydawcy nie pojawia się żadne więcej odniesienie do tej bazy danych.

Mimo tych niewielkich mankamentów, omawiana książka stanowi doskonałe i wiarygodne źródło informacji. Mojego egzemplarza książki używam w gabinecie razem z dwoma innymi anglojęzycznymi katalogami reakcji polekowych. Dość szybko przekonałem się, że najłatwiej jest zacząć poszukiwania od tej nowej książki, a do pozostałych zaglądać tylko w przypadku niedosytu informacji. Pierwszym argumentem za takim wyborem była przejrzysta organizacja treści omawianej książki, która pozwala na szybkie znalezienie potrzebnej informacji. Drugim argumentem była kompletność dzieła ? w czasie kilku miesięcy jej używania, zaledwie kilka razy zdarzyło mi się, by jakiś lek nie występował w nowym wykazie, a był omówiony w którymś z pozostałych. To dobrze ilustruje jakość i kompletność informacji zawartych w omawianym dziele, choć zapewne wkrótce pojawią się na rynku nowe leki, poznamy nowe działania niepożądane, i nieuniknione okaże się aktualizacja. Trzecim (mniej poważnym) powodem faworyzowania tej książki jest strażacka czerwień okładki, co ułatwia jej szybkie znalezienie na biurku. Szybko polubiłem tę książkę, a po kilku miesiącach używania nadal nie zmieniłem zdania.

Wśród wielu opracowań na temat reakcji lekowych, ta mała książka bez wątpienia wyróżnia się jakością i starannością opracowania. Z pełnym przekonaniem polecam ją każdemu alergologowi i dermatologowi.