Radosław Śpiewak

Instytut Dermatologii sp. z o. o. w Krakowie

Aktualizacja: 20/05/2011

Pallad (Pd) występuje powszechnie w naszym otoczeniu ? jest podstawą samochodowych katalizatorów spalin, telefonów komórkowych, komputerów, telewizorów LCD. Stopy palladu stosowane są powszechnie w protetyce stomatologicznej (implanty) i ortopedii. Po wprowadzeniu w UE ograniczeń zawartości niklu w wyrobach jubilerskich, pallad zastąpił nikiel jako składnik ?białego złota?. Pallad jest metalem przejściowym o właściwościach zbliżonych do niklu ? podobieństwo to ujawnia się również w znacznym potencjale uczulającym palladu. Nieuniknioną konsekwencją coraz powszechniejszej obecności palladu w naszym otoczeniu jest narastanie częstości uczuleń na ten metal, dlatego wskazane jest uwzględnienie tego metalu w rutynowej diagnostyce alergologicznej.

W czerwcu 2010 wprowadzona została nowa, uzupełniona o propolis i pallad Polska Seria Podstawowa. Od tego czasu miałem okazję przebadać tą serią 92 pacjentów (71 kobiet i 21 mężczyzn w wieku 8?70 lat, mediana 37) z podejrzeniem alergicznego kontaktowego zapalenia skóry lub innych postaci przewlekłego wyprysku. W tej grupie, dodatnie odczyny na nikiel stwierdziłem u 28 (30,4%) a na pallad u 18 (19,6%) chorych. Szesnaście osób (17,4%) reagowało dodatnim odczynem na nikiel, a ujemnym lub wątpliwym na pallad. Co najbardziej interesujące w aspekcie niniejszego doniesienia, pięciu (5,4%) pacjentów zareagowało na pallad przy ujemnym wyniku na nikiel. Wreszcie dwóch pacjentów (2,2%) miało odczyny na pallad wyraźnie silniejsze niż na nikiel, co może sugerować, że odczyn na nikiel był reakcją krzyżową u osoby pierwotnie uczulonej na pallad. U trzech spośród tych 7 pacjentów dodatni wynik z palladem był rozstrzygający dla rozpoznania ich choroby:

Przypadek 1. Kobieta 32-letnia, skierowana na testy przez dentystę planującego założenie implantów, bardzo przekonująco opisała swoje objawy utrzymującej się od wielu lat nietolerancji biżuterii ? zarówno złotej, jak i z metali nieszlachetnych. Jednak wyniki testów z metalami zawartymi w Europejskiej Serii Podstawowej (nikiel, kobalt, chrom) wypadły ujemnie. Sprawę wyjaśniał dopiero dodatni test z palladem (+) i rozszerzone testy z metalami, które wykazały u niej również alergię na złoto, miedź i mangan.

Przypadek 2. Kobieta 18-letnia skarżyła się na świąd prowokowany przez kolczyki. Test z niklem wypadł ujemnie, z kobaltem ? dodatnio (++). Zapewne cała odpowiedzialność za dolegliwości pacjentki zostałyby zrzucona na kobalt, gdyby nie testy z rozszerzoną Polską Serią Podstawową (fot.), które wykazały uczulenie na pallad.

Przypadek 3. Kobieta 27-letnia zgłaszała objawy nietolerancji taniej biżuterii i przedmiotów metalowych (zegarek, guziki jeansów, zapinki itd.). Testy płatkowe wykazały u niej alergię na nikiel (++), lecz jeszcze silniejszą na pallad (+++). Wynik ten był szczególnie ważny dla tej chorej, która z zawodu była kasjerką.

Wszystkie przypadki alergii kontaktowej na pallad zostaną szczegółowo przedstawione na kongresie EAACI w Stambule [1].

W 1990 roku Rebandel i Rudzki [2] donosili, że w zbadanej przez nich grupie wszystkie osoby uczulone na nikiel reagowały również na pallad, sugerując że odczyny na pallad są reakcjami krzyżowymi. Przedstawione obserwacje własne pokazują, jak bardzo w ciągu ostatnich 20 lat zmieniła się sytuacja epidemiologiczna, co w pierwszym rzędzie należy tłumaczyć dramatycznym wzrostem narażenia środowiskowego na pallad. Obecnie u wielu osób uczulenia na nikiel i pallad występują niezależnie, a nierzadko odczyn na nikiel okazuje się reakcją krzyżową u osób pierwotnie uczulonych na pallad.

Piśmiennictwo

1. Śpiewak R. Positive patch tests to palladium are not a mere cross-reactivity with nickel. 30. EAACI Congress, Late Breaking Poster Session 5 - Cutaneous and systemic allergic reactions, Istanbul 2011.

2. Rebandel P, Rudzki E. Jednoczesne uczulenie na nikiel i pallad. Przegl Dermatol 1990 July;77(4):255-8. (Pubmed: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2148399).