In EnglishZakład Alergologii Dziecięcej AM w Białymstoku
Praca opublikowana w: R. Śpiewak (Redaktor): "Pyłki i Pyłkowica: Aktualne Problemy". Instytut Medycyny Wsi w Lublinie 1995, str. 82-83.
Powrót do spisu treści książki
Badania epidemiologiczne wykazują, że alergiczny nieżyt nosa jest rozpoznawany u około 12-20% populacji. Zmiany te w odniesieniu do wszystkich objawów alergicznych w okresie sezonu mogą stanowić od 40-60%, szczególnie u chorych w wieku powyżej 7 lat, u których objawy alergicznego nieżytu nosa dominują wśród objawów alergii układowej. Znaczne duże trudności w diagnostyce i leczeniu sprawiają jednak dzieci w wieku przedszkolnym (do 6 roku życia).
Wielu pacjentów nie jest leczonych lub leczenie jest niedostateczne, ponieważ rodzice nie zdają sobie sprawy, że alergiczny nieżyt nosa może być wstępem do poważniejszych schorzeń z astmą włącznie. Ryzyko wystąpienia objawów zależy od predyspozycji atopowej oraz od ekspozycji na antygeny roślinne w sezonie pylenia lub antygeny roztoczy, które "alergizują" w ciągu całego roku. Ryzyko choroby narasta u dzieci urodzonych w miesiącach poprzedzających okres pylenia. Strategia leczenia polega na efektywnej diagnostyce i obraniu najlepszego sposobu leczenia w ostrym okresie choroby, uzupełnieniu diagnostyki po okresie pylenia oraz zabezpieczenie przed nawrotem choroby.
W okresie ostrym choroby należy:
Terapia w tym okresie polega na eliminacji antygenu: usunięciu z pomieszczenia pylących roślin, koszeniu trawy w miejscu zamieszkania pacjenta, zamykaniu drzwi i okien w okresie pylenia, szczególnie w okresach suchych i wietrznych, stosowaniu pochłaniaczy pyłków, eliminacji substancji naskórkowych zwierząt domowych, stosowaniu diety eliminacyjnej w wypadku stwierdzenia związku przyczynowego pomiędzy nieżytem nosa a odpowiednim pokarmem. W wypadku alergii na roztocze wypróbowanym sposobem postępowania jest urządzenie sypialni "bezkurzowej" z zastosowaniem odpowiedniej pościeli i usunięciem "kurzochwytnych" dywanów i zasłon, unikanie nadmiernej wilgotności oraz zastosowanie środków roztoczobójczych. W terapii stosujemy leki antyhistaminowe, parenteralnie lub miejscowo, leki obkurczające śluzówkę nosa, sterydy kory nadnerczy podawane miejscowo oraz preparaty kromoglikanu dwusodowego (Intal) do leczenia miejscowego.
Leki antyhistaminowe blokujące receptor H-1 są szczególnie efektywne w usuwaniu świądu, kichania i nadmiernej wydzieliny z nosa, natomiast nie mają znaczącego wpływu na blokadę nosa. Miejscowe stosowanie tych leków jest utrudnione z tego względu, że najczęściej łączone są one z lekami obkurczającymi śluzówkę, co niejednokrotnie uniemożliwia stosowanie ich u małych dzieci ze względu na możliwość wystąpienia reakcji naczyniowo-krążeniowych. Leki te dobrze znoszą blokadę nosa, ale słabo oddziałują na kichanie i objawy kataru. Leki obkurczające stosowane powyżej 14 dni mogą wywołać rhinitis medicamentosa.
Bardzo dobrym preparatem jest forma Zyrtecu w kroplach, co umożliwia dokładne dawkowanie u małych dzieci. W terapii miejscowej mogą być stosowane również leki blokujące układ parasympatyczny, np. Atrovent, który znosi objawy związane z aktywacją gruczołów śluzowych. Dobre efekty uzyskuje się przez przedłużoną kurację preparatami kromoglikanu dwusodowego (Lomusol). Preparat ten poprzez blokowanie wyzwalania histaminy z komórek tucznych hamuje wyciek z nosa i kichanie. Ze względu na brak objawów ubocznych może być zalecany do stosowania podczas całego okresu pylenia traw.
W chwili obecnej dużą nadzieję wiąże się ze stosowaniem sterydów kory nadnerczy przygotowanych do podawania miejscowego. Mogą to być preparaty zawierające jako substancję czynną dwupropionian beklometazonu, budesonid, flunisolid, a także propionian flutikazonu. Preparaty te są najbardziej efektywne w znoszeniu blokady nosa. Efekty uboczne związane z tymi lekami to atrofia błony śluzowej nosa, sporadyczne krwawienia i skłonność do wtórnych infekcji bakteryjnych, co ogranicza ich stosowanie u małych dzieci.
W okresie po ustąpieniu pylenia traw i chwastów należy ocenić uzyskane efekty terapeutyczne w celu wybrania najlepszych preparatów, które mogłyby być zastosowane w roku następnym. W tym czasie możemy uzupełnić badania diagnostyczne przez wykonanie testów skórnych, szczególnie w wypadku niewykonania oznaczenia immunoglobuliny E całkowitej lub IgE swoistych w okresie ostrym choroby. W przypadku trudności w opanowaniu objawów chorobowych przy zastosowaniu wybiórczych leków, należy rozważyć wprowadzenie immunoterapii swoistej u dzieci do 6 roku życia w postaci preparatów doustnych. Badania wykonane w naszym Zakładzie wykazały pozytywne efekty tego rodzaju terapii w odniesieniu do następujących preparatów: Pollinaire mixum (Sevac), Novo Helisen oral (Niemcy) oraz Perosall (Biomed-Polska).
Dobór metody leczenia, zastosowanie odpowiednich leków, ustalenie okresu ich podawania zależy od doświadczenia lekarzy i wnikliwej kontroli terapii, a pozytywne, trwałe efekty zależą od wczesnego wdrożenia odczulania swoistego w wypadku niepowodzenia farmakoterapii klasycznej.
Powrót do spisu treści książki
© Radosław Śpiewak (kod źródłowy).
Ta strona jest częścią serwisu alergologia.org
Strona utworzona 12 lutego 2006, ostatnio zmodyfikowana 12 lutego 2006.