Występowanie alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa u dzieci zamieszkałych w mieście i na wsi

Andrzej Emeryk¹, Jacek Postępski¹, Grażyna Górnicka¹, Jerzy Barycki², Grażyna Kawiak³, Krzysztof Pisiewicz⁴

1. Klinika Pediatrii i Nefrologii, Dziecięcy Szpital Kliniczny AM w Lublinie
2. Instytut Medycyny Wsi w Lublinie
3. Zespół Opieki Zdrowotnej w Janowie Lubelskim
4. Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Zespół Pediatryczny w Rabce

Praca opublikowana w: R. Śpiewak (Redaktor): "Pyłki i Pyłkowica: Aktualne Problemy". Instytut Medycyny Wsi w Lublinie 1995, str. 58-62.

Powrót do spisu treści książki

In English

Badania nad epidemiologią (ANN) u dzieci przeprowadzone w latach 1990-1994 w Europie wskazują na częstość tego schorzenia w granicach 4-20% [3, 5, 6], a najświeższe dane z Australii podają liczbę 40% [4]. Podkreśla się możliwość wpływu różnorodnych czynników środowiskowych na prewalencję, ujawnienie i przebieg ANN [1,2].

Cel pracy

Celem pracy była ocena częstości występowania (ANN) wśród uczniów szkół podstawowych zamieszkałych na terenie miejskim i wiejskim, w odniesieniu do różnych czynników środowiskowych.

Materiał i metody

Przeprowadzono badania przekrojowe wśród 1560 losowo wybranych uczniów z dwóch szkół podstawowych w wieku od 8 do 15 lat. Grupę A (n=883) stanowiły dzieci z jednej ze szkół podstawowych w Lublinie (rejon miejski). Odsetek dziewcząt i chłopców wynosił odpowiednio 49,5% oraz 50,5%. W grupie B (n=677) były dzieci ze szkoły podstawowej z gminy Janów Lubelski (rejon wiejski), gdzie dziewcząt i chłopców było po 50%. Badania przeprowadzono w 1994 roku.

W pracy zastosowano standaryzowaną ankietę opartą o projekt Wspólnoty Europejskiej, opracowaną przez Zakład Epidemiologii i Statystyki Zespołu Pediatrycznego IGiChP w Rabce. Ankietę wypełniali rodzice badanych dzieci. Ankieta składała sie z trzech głównych części: 1. pytań ogólnych dotyczących danych personalnych dziecka oraz rodziców; 2. pytań dotyczących zdrowia; 3. pytań dotyczących warunków mieszkaniowych i środowiskowych. Pytania dotyczyły objawów sezonowego alergicznego nieżytu nosa (ANNs) oraz całorocznego alergicznego nieżytu nosa (ANNc).

Wyniki badań

Wskaźnik zwrotu ankiet wynosił 85% w grupie A, a w grupie B - 95%. ANNs stwierdzono u 6,2% badanych dzieci, w tym u 5,5% w grupie A i u 7,1% w grupie B. Nie było istotnej statystycznie różnicy między grupami. Objawy ANNc wykazywało 3,6% dzieci, w tym 4,7% w grupie A i 2,3% w grupie B. Różnica nie była jednak znamienna statystycznie (Tabela I). W badanej populacji ANNs występował częściej niż ANNc (pp<0,003).

Wśród dzieci z objawami ANNs chłopcy stanowili 65%, dziewczęta 35%. Różnica między tymi odsetkami była istotna statystycznie (p<0,003). Zależność ta była szczególnie widoczna w grupie A (tabela II).

Tabela I. Częstość występowania ANN w badanych grupach

Rodzaj ANN	GrupaA	Grupa B	p	Grupa A+B	p
Sezonowy alergiczny nieżyt nosa	5,5%	7,1%	NS	6,2%	p<0.003
Całoroczny alergiczny nieżyt nosa	4,7%	2,3%	NS	3,6%

Tabela II. Częstość ANN w zależności od płci

Badane grupy		ANNs			ANNc
		n	%	p	n	%	p
Grupa A	chłopcy	31	73,8		24	66,7	p>0,15
	dziewczęta	11	26,2	p<0,02	12	33,3
	razem	42	100		36	100	NS
Grupa B	chłopcy	26	56,5	p>0,6	9	60	p>0,8
	dziewczęta	20	43,5		6	40
	razem	46	100	NS	15	100	NS

Częstość występowania ANNs w zależności od wieku badanych w obu grupach ilustruje rycina 1. Wśród dzieci 8-9-letnich objawy ANNs wystąpiły w sumie u 5,6% badanych (u 4,2% w grupie A i u 7,5% w grupie B). U dzieci 10-11-letnich analogiczny odsetek wynosił 6,7% (w grupie A-6,5%, w grupie B-6,8%). Wśród dzieci 12-13-letnich objawy ANNs stwierdzono u 4,7% (w tym grupa A-5,4%, grupa B-3,8%). U dzieci 14-15-letnich objawy ANNs zgłaszało 7,7% (6,0% w grupie A, 13,4% w grupie B).

Ryc. 1. Częstość występowania ANNs w zależności od wieku.

Częstość występowania ANNc w zależności od wieku badanych w obu grupach ilustruje ryc. 2. U dzieci najmłodszych ANNc stwierdzono u 2,8%, (3,7% w grupie A, 2,1% w grupie B). Wśród dzieci w wieku 10-11 lat objawy ANNc zgłaszało 3,8% badanych (4,5% w grupie A, 3,3% w grupie B). Wśród dzieci 12-13-letnich ANNc wystąpił u 4,4% (4,5% w grupie A, 2,3% w grupie B). W grupie dzieci najstarszych ANNc występował u 4,1% badanych (4,2% w grupie A, 4,0% w grupie B). Podsumowując można swierdzić, że wraz z wiekiem dzieci zwiększa się częstość występowania ANN.

Ryc. 2. Częstość występowania ANNc w zależności od wieku.

Analizowano wpływ następujących czynników środowiskowych: używanie w domu kuchenki gazowej, grzejnika gazowego do wody, urządzenia do suszenia bielizny oraz typ ogrzewania i sposób dogrzewania domu (grzejnik gazowy, grzejnik naftowy, kominek, piecyk na drewno). Ponadto brano pod uwagę: występowanie w domu wilgoci i pleśni oraz posiadanie kota i/lub psa. Stwierdzono znamienne statystycznie różnice pomiędzy czynnikami środowiskowymi występującymi w mieście i w rejonie wiejskim, które przedstawiono w tabeli III.

Tabela III. Wpływ czynników środowiskowych na występowanie ANN

Czynniki środowiskowe	Odsetek odpowiedzi pozytywnych		p
	Grupa A	Grupa B
Kuchenka gazowa	96,6	61,0	p<0,001
Piecyk gazowy	58,7	0,9	p<0,001
Suszarka do bielizny	12,5	8,7	p<0,02
Rodzaj ogrzewania mieszkania:
1. ogrzewanie centralne	45,7	63,6	p<0,05
2. piec na drewno	0,3	6,8	p<0,001
Dodatkowe źródło ogrzewania:
1. przenośny piecyk na drewno	1,6	0,8	NS
2. przenośny piecyk gazowy	0,8	0,8	NS
3. piecyk na drewno	0,1	8,1	p<0,001
4. kominek	3,6	1,6	p<0,02
Zwierzęta domowe	41,9	23,1	p<0,001

Nie stwierdzono wyraźnego związku pomiędzy analizowanymi czynnikami środowiskowymi a częstością występowania ANNc lub ANNs w obu grupach. Stwierdzono jedynie, iż w grupie A u dzieci z ANNc częściej w domach ogrzewano wodę piecykiem gazowym, w porównaniu do dzieci bez objawów ANNc (odpowiednio 75% i 57,9%; p<0,05). Nie stwierdzono zależności między paleniem tytoniu przez dorosłych w domu, a częstością występowania ANNc i ANNs zarówno w grupie A jak i B.

Wnioski

1. ANN jest częstym schorzeniem wśród dzieci szkolnych występującym z podobną częstością u dzieci ze środowiska miejskiego i wiejskiego.
2. W badanym materiale nie obserwowano wpływu biernego palenia tytoniu na częstość występowania ANN u dzieci.
3. ANNc występuje dwa razy częściej niż ANNs.
4. Używanie w domach piecyka gazowego do ogrzewania wody może mieć związek z występowaniem objawów ANNc.

Piśmiennictwo

1. Emeryk A.: Epidemiologia, patofizjologia i diagnostyka alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa u dzieci. Klinika. Pulmonologia. 1995, 4, 45.
2. International Conssensus Report on the Diagnosis & Management of Rhinitis. Allergy 1994, 49, suppl., 3.
3. Riikjaru M. A. i wsp.: The prevalence of asthma, rhinitis & eczema in Estonian schoolchildren (ISAAC Study). Eur. Respir. J. 1995, 8, suppl 19, 495.
4. Robertson C. F. i wsp.: Prevalence of asthma in Australian schoolchildren using a standardised international protocol (ISAAC). Eur. Respir. J. 1995, 8 , suppl. 19, 495.
5. Skjonsberg O. H. i wsp.: Bronchial asthma in Norvegian schoolchildren. Increased prevalence during the last 12 years? Eur. Respir. J. 1994, 8, suppl. 18, 123.
6. Wuthrich B. i wsp.: Prevalence of positive skin prick tests, asthma & pollinosis in Swiss scoolchildren (SCARPOL-study) XV-th Congress of EAACI - Abstracts, (Sztokholm) 26.VI-01.VII.1994.

Powrót do spisu treści książki

© Radosław Śpiewak (kod źródłowy).
Ta strona jest częścią serwisu alergologia.org
Strona utworzona 11 lutego 2006, ostatnio zmodyfikowana 11 lutego 2006.