Swoista odpowiedź limfocytów T na fragmenty enterotoksyny gronkowcowej (SEB) w atopowym zapaleniu skóry

Autor opracowania: Radosław Śpiewak

Źródło: Breuer K, Dubinker S, Kapp A, Werfel T. SEB-Oktapeptide induzieren eine enterotoxinspezifische T-Zellantwort bei atopischer Dermatitis. Allergologie 2006; 29 (10): 383-392.

Enterotoksyny gronkowcowe przyczyniają się do zapalenia skórnego w atopowym zapaleniu skóry (wyprysk atopowy). Enterotoksyny mogą działać zarówno jako superantygeny (powodując poliklonalną aktywację limfocytów T), jak i jako "konwencjonalne" alergeny, prowokujące odczyny zależne od immunoglobuliny E (IgE) swoistej wobec enterotoksyny. Autorzy zbadali odpowiedź limfocytów T na 30 oktapeptydów - składających się z 8 aminokwasów odcinków łańcucha gronkowcowej enterotoksyny B (SEB). Mierzono odpowiedź proliferacyjną na te oktapepdyty limfocytów T pobranych od chorych na atopowe zapalenie skóry z potwierdzoną nadwrażliwością na SEB (potwierdzone metodą CAP FEIA) oraz od zdrowych ochotników (grupa kontrolna). Następnie metodą granicznych rozcieńczeń wyizolowano klony limfocytów reagujących na SEB.

Autorzy stwierdzili aktywność proliferacyjną limfocytów na przynajmniej jeden oktapeptyd u 23 spośród 32 zbadanych chorych uczulonych na SEB (70%) oraz u 5 spośród 9 56%) zdrowych ochotników. Szczególną zdolność aktywacji limfocytów wykazały 2 oktapeptydy: oktapeptyd o sekwencji ESQPDPKP odpowiadający aminokwasom w pozycji 1-8 łańcucha peptydowego SEB oraz oktapeptyd o sekwencji KKVTAQEL odpowiadający fragmentowi 153-160 łańcucha SEB. Liczba limfocytów T swoistych wobec SEB była stosunkowo niska w porównaniu z konwencjonalnymi antygenami i mieściła się w zakresie od 0,1 do 0,5% wszystkich limfocytów T. Limfocyty swoiste wobec fragmentów SEB były w większości CD4-dodatnie i wykazywały profil wydzielania cytokin typowy dla subpopulacji Th0 lub Th1.

Autorzy wnioskują, że w skórze uczulonych na SEB chorych na atopowe zapalenie skóry (wyprysk atopowy) może dochodzić do pobudzenia i proliferacji limfocytów swoistych wobec SEB jako klasycznego alergenu, jednak reakcja ta nie jest zbyt silna i ma mniejsze znaczenie niż poliklonalna aktywacja limfocytów T, w której SEB działa jako superantygen.

Komentarz

O roli superantygenów gronkowcowych w patogenezie i przebiegu klinicznym wyprysku atopowego (atopowe zapalenie skóry) można również przeczytać w artykule: Śpiewak R. Postępowanie w wyprysku atopowym - miejsce leczenia przeciwbakteryjnego. Przegląd Alergologiczny 2006; 3 (2): 19-23.