Pierwsze wyniki Europejskiego Systemu Monitoringu Alergii Kontaktowej (ESSCA)

Autor opracowania: Łukasz Śliwa

Źródło: W. Uter, J. Hegewald, W. Aberer i wsp. The European standard series in 9 European countries, 2002/2003 - First results of the European Surveillance System on Contact Allergies. Contact Dermatitis 2005; 53 (3): 136-145.

*Z dniem 1 marca 2008 Europejskie Towarzystwo Wyprysku Kontaktowego (ESCD) oraz Europejska Grupa Badająca Środowiskowy Wyprysk Kontaktowy (EECDRG) rozszerzyły dotychczasowy "Standard Europejski" o 2 dodatkowe alergeny (Mieszanka zapachowa II i Lyral), i jednocześnie zmieniły jego nazwę na "Europejska Seria Standardowa" (European Baseline Series, EBS). Pełny skład EBS i opis alergenów można znaleźć tutaj.

Streszczenie

W roku 2001 Europejski System Monitoringu Alergii Kontaktowej (European Surveillance System on Contact Allergies, ESSCA) finansowany z funduszy UE, rozpoczął gromadzenie danych dotyczących przypadków alergii kontaktowej. Dane składały się z zestandaryzowanej historii choroby oraz wyników testów płatkowych (naskórkowych). Dane zbierano w 17 ośrodkach znajdujących się w 9 europejskich krajach. W ciągu 2 lat (2002, 2003) zebrano i przeanalizowano dane dotyczące 10511 przypadków. Najczęściej spotykaną alergią było uczulenie na nikiel (17,3%), przy czym zaobserwowano bardzo dużą zmienność w zależności od kraju. Częstość alergii kontaktowej na balsam peruwiański (żywica drzewa Myroxylon pereirae - 5,8%) okazała się być zbliżona do częstości uczulenia na mieszankę zapachową (6,4%). W dwóch krajach (Finlandia, Polska) zanotowano skrajnie różne dane dotyczące uczulenia na chrom. W Finlandii (Fiński Instytut Zdrowia Zawodowego) częstość ta wynosiła 2,3%, z kolei w Polsce (Instytut Medycyny Pracy w Łodzi) odnotowano aż 7,4%. Różnica to może wynikać z korzystnego efektu dodawania siarczanu żelaza do cementu w Finlandii, co redukuje zawarty w nim chrom i zmniejsza ryzyko uczulenia. Różnice mogą też być częściowo spowodowane odmiennymi sposobami odczytywania wyników testów płatkowych, dlatego standaryzacja zasad odczytu powinna w przyszłości doprecyzować uzyskane wyniki. Stała obserwacja trendów alergii kontaktowej przez ESSCA przyczynia się do wzrostu bezpieczeństwa konsumentów w całej Europie.

System Monitoringu Alergii Kontaktowej (ESSCA)

ESSCA powstała jako jedna z grup roboczych Europejskiego Towarzystwa Wyprysku Kontaktowego (ESCD) w 1996, a zbieranie danych rozpoczęła w roku 2002.   W 2003 do projektu dołączył Instytut Medycyny Pracy z Polski, w 2004 roku dane zaczęły przesyłać kolejne 3 ośrodki z Włoch. Głównym zadaniem ESSCA ma być:

1. rozpoznanie czasowych trendów dotyczących alergii kontaktowej w badanej popu
2. rozpoznanie potencjalnych grup ryzyka narażonych na uczulenie po kontakcie z określonym alergenem

W tym samym czasie wdrożono procesy kontroli jakości danych niezbędne przy opracowywaniu danych pochodzących z różnych ośrodków. Głównymi problemami    z  którymi zetknięto się w trakcie analizy i integracji danych były:

• niekompatybilne systemy informatyczne używane w różnych krajach
• użycie oprogramowania o zamkniętej strukturze
• użycie innych zestawów testów niż standardowe, dopuszczone w badaniu

Spływające dane były badane pod kątem spójności i wiarygodności, oraz jeśli było to konieczne katalogowane zgodnie z systemem używanym przez ESSCA. ESSCA używa indeksu katalogowego MOAHLFA (zmodyfikowanej wersji indeksu MOAHL - np. wyeliminowano astmę, pierwsze A oznacza obecnie wyprysk atopowy). Zakres gromadzonych danych był zgodny ze Standardem Europejskim (European Standard Series, ESS), jednakże dopuszczano pewne lokalne i narodowe modyfikacje. Czas ekspozycji w teście płatkowym wynosił 48 h we wszystkich ośrodkach za wyjątkiem Kilonii w Niemczech (DE-06) gdzie wynosił 24 godz. Nasilenie reakcji oceniano między dniem trzecim (D3) a piątym (D5) po zaaplikowaniu testu i zapisywano w skali od + do +++, zgodnie z międzynarodowymi wytycznymi.

Wyniki

W latach 2002-2003 testami płatkowymi przebadano 10511 pacjentów z 17 ośrodków. Jeśli pacjent korzystał z porady więcej niż jeden raz, do analiz włączano dane z najnowszej wizyty. Demograficzna charakterystyka przedstawiona zgodnie z indeksem MOAHLFA jest przedstawiona. Dane zawierają szeroko zróżnicowane przypadki. Np. ośrodki FIOH (FI-01) oraz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi (PL-01) odnotowały w swojej grupie badanej wysoką proporcję mężczyzn oraz osób z wypryskiem rąk. Obok Kliniki Pediatrii Dermatologicznej w Padwie (IT-03), najmłodszych pacjentów badał ośrodek w Neapolu (IT-01).

Charakterystyka zawodowa badanej populacji:

• niezatrudnieni, na emeryturze (20,0%)
• gospodynie domowe (8,5%)
• studenci (11,4%)
• bezrobotni (3,5%)
• pracujący w biurze (10,3%)
• pielęgniarki (3,8%)
• nauczyciele (2,9%)
• sprzedawcy (2,0%)
• fryzjerzy (1,9%)
• sprzątacze (1,8%)

W powyższej analizie pominięto ośrodki o czysto pediatrycznym profilu z powodu niemożności ich klasyfikacji z powyższym schematem.

Standardową miarę użytą w tym wieloośrodkowym badaniu stworzono na podstawie najsilniejszych odczynów zanotowanych pomiędzy D3 a D5. Nie wszystkie ośrodki stosowały w badaniach kompletny Standard Europejski - jedynie w kilku ośrodkach uwzględniono w badaniach kliochinol, priminę, budezonid i tiksokortol. Tabela przedstawia wyniki zestandaryzowanego doboru alergenów jak również wyniki uzyskane dla specyficznych alergenów przebadanych w więcej niż jednym lokalnym ośrodku. Zostały one zanalizowane pod kątem wieku i płci żeby wykazać różnice pomiędzy poszczególnymi ośrodkami.

Główne problemy, które według autorów pracy wymagają rozwiązania w przyszłości:

• niezgodność systemów zbierania i zapisywania danych
• różnice w przeprowadzaniu testów płatkowych
  • testy od różnych producentów dają często różniące się wyniki
  • w wielu krajach występują różnice w czasie odczytu danego testu
  • konwencjonalna klasyfikacja siły reakcji również powoduje różnice (zwłaszcza w przypadkach wątpliwych) - użyto dodatkowej klasyfikacji do oznaczania takich przypadków (u - dla niepewnych, i - dla drażniących, a - dla uznanych za alergiczne)
• selekcja pacjentów
  • różnice w specjalizacji ośrodków (od pediatrycznych do specjalizujących się w zawodowych chorobach skóry)
  • różnice w wieku pacjentów
  • różnica w ilości przebadanych pacjentów na rok w danym ośrodku
  • ciekawy przypadek ośrodka w Gentofte (Kopenhaga) który zanotował najmniejszą proporcję dodatnich wyników na co najmniej jeden standardowy alergen - ośrodek przebadał najwyższą liczbę pacjentów
  • Niektóre przypadki mogą być uznane za wyprysk atopowy - możliwa przyczyna różnic w wynikach z poszczególnych ośrodków

Najważniejsze alergeny

• nikiel
  • najczęściej uczulający alergen w Europie
  • potrzeba szczegółowej regulacji rynku (szczególnie jubilerskiego)
• chrom
  • wyjątkowa częstość na wschodzie Europy
  • potwierdzona wysokim odsetkiem uzyskanym w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi
  • składnik cementu i skór - potrzeba regulacji narzucających stosowanie siarczanu żelaza, który zmienia wartościowość chromu (wprowadzone w Finlandii)

Pobierz tabelę w formacie pdf