Nawigacja: alergologia.org > archiwum > III Zimowe Warsztaty Sekcji Dermatologicznej PTA
Atopowe zapalenie skóry jest wieloczynnikowym alergicznym schorzeniem skóry o genetycznym podłożu, z charakterystycznym przewlekłym, nawracającym przebiegiem, któremu towarzyszy świąd. Przyczyną powstania choroby mogą być czynniki endo i egzogenne. Według danych WHO w ostatnich latach obserwowany jest stały wzrost poziomu zapadalności na tą chorobę i sukcesywne nasilenie objawów klinicznych. Według licznych specjalistów z Australii, koszt leczenia jednego dziecka, cierpiącego na atopowe zapalenie skóry, przekracza koszty leczenia dzieci chorujących na insulinozależnioną cukrzycę oraz na astmę oskrzelową.
Choroba zaczynając się w dzieciństwie, może dotyczyć także dzieci starszych oraz osób w wieku dojrzałym. Obecnie atopowe zapalenie skóry uważa się za początkowy etap "marszu alergicznego" i w wieku późniejszym może zakończyć się np. alergicznym nieżytem nosa lub astmą oskrzelową [6]. Odpowiednia diagnoza i terapia chroni jednak przed dołączeniem do objawów skórnych, objawów alergicznego nieżytu nosa albo astmy oskrzelowej. Ze względu na fakt, że kluczowym mediatorem alergii jest histamina, wielką uwagę przy leczeniu atopowego zapalenia skóry powinno poświęcić się preparatom o działu antyhistaminowym, które łączą w sobie aktywność antyhistaminową i przeciwzapalną [1].
Idealny preparat antyhistaminowy powinien łączyć w sobie następujące właściwości:
Jednym z leków posiadających powyższe cechy jest cetyryzyna ze względu na selekcyjne blokowanie wyłącznie H1-histaminowych receptorów oraz mediatorów późnej fazy alergicznej reakcji, ułatwiających migrację granulocytów kwasochłonnych, obojętnochłonnych i zasadochłonnych na odpowiedź interwencji alergenów, obniżenie ekspresji molekuł adhezji oraz zahamowanie działania innych mediatorów i induktorów sekrecji histaminy [3,5].
Cetyryzyna dobrze i bardzo szybko wchłania się przez przewód pokarmowy. Przyjmowanie posiłków nie wpływa istotnie na absorpcję preparatu. Lek stosuje się jeden raz na dobę. Maksymalne stężenie cetryzyna otrzymuje już po godzinie i utrzymuje się ono na poziomie terapeutycznego stężenia substancji aktywnych w ciągu 24 godzin [2]. Okres półtrwania wynosi ok. 11 godzinami i zależy od funkcjonowania nerek. Lek nie wykazuje działania na cytochrom P450 wątroby. Wydalanie preparatu w niezmiennym kształcie odbywa się generalnie za pomocą nerek, a tylko około 10% drogą żółciową. Cetyryzyna dobrze wchłania się przez skórę. W dawkach terapeutycznych praktycznie nie okazuje uspakajającego efektu. W minimalnym stopniu oddziaływuje na ośrodkowy układ nerwowy.
Przy systematycznym stosowaniu preparatu stężenie cetyryzyny w skórze i w osoczu staje się ekwiwalentne [4]. Przy długim stosowaniu (więcej niż 110 tygodni) nie obserwuje się występowania objawów niepożądanych.
Cel badania. Badanie efektywności leczenia cetyryzyną u dzieci cierpiących na atopowe zapalenie skóry.
Wyniki i podstawy badania. Badaniem objęto 18 pacjentów w wieku 3-10 lat, cierpiących na atopowe zapalenie skóry o lekkiej i średniej ciężkości (7 chłopców i 11 dziewczyn, chorujących od 3 do 5 lat), hospitalizowanych w Grodzieńskiej Obwodowej Klinice Dermato-Wenerologii. Kliniczne objawy skórne charakteryzowały się: zaczerwienieniem skóry, drobnymi grudkami, otarciami naskórka, drobno-płatowym łuszczeniem w obszarze zgięcia łokciowego, dołu podkolanowego oraz okolicy ust. Oprócz tego w wywiadzie 5 dzieci stwierdzono współistnienie innych chorób o podłożu alergicznym (u 3 - astmę oskrzelowa; u 2 - alergiczny nieżyt nosa), które w momencie prowadzenia badania znajdowały się w stadium remisji. U dzieci w wieku 2-6 lat cetyryzynę stosowano po 5 mg dziennie, a w wieku 6-12 lat - 10 mg dziennie. Biorąc pod uwagę ciężkość nasilenia objawów klinicznych wszystkim badanym pacjentom zalecano stosowanie hipoalergennej diety, a rodzicom udzielano konsultacji na temat żywienia dzieci i higieny skóry. Pacjentom zastosowano dodatkowo podawanie leków enzymatycznych, eubiotyków, enterosorbentów (w wypadkach wyjawienia sensybilizacji pokarmowej), fizjoterapię oraz miejscowo, na miejsca zmienione chorobowo, kortykosteroidów (methylenprednisolon aceponat).
Efektywność terapii została oceniona według objawów klinicznych za pomocą skali SCORAD w momencie rozpoczęcia terapii oraz w 3, 7, 14 dni kuracji (później co najmniej razu na dekadę). Ocenie podległy następujące wskaźniki: A - rozpowszechnienie zmian na skórze; B - intensywność objawów klinicznych; C - symptomy subiektywne. Obszar uszkodzenia (A) został obliczony według zasady "dziewiątek": głowa i szyja - 9%, przednia i tylna powierzchnia tułowia - po 18%, kończyny górne - po 9%, kończyny dolne - po 18%, krocze i organy płciowe - 1%. Intensywność objawów klinicznych (B) oceniano według 6 wskaźników (rumień, obrzęk, grudki, sączenie i strupy, nadżerki, zliszajowacenie/łuszczenie, suchość skóry) w 4 stopniowej skali oceny (0-3). Symptomy subiektywne (C), takie jak świąd skóry i zaburzenie snu, oceniali rodzice albo sami dzieci powyżej 7 roku życia według 10 stopniowej skali. W tym wypadku pod uwagę brano średni wskaźnik za ostatnie 3 dni i /lub noce. Indeks SCORAD został obliczony według formuły: A/5 + 7B/2 + C.
W momencie rozpoczęcia badania indeks SCORAD wynosił 34,2; co odpowiadało średniemu stopniu ciężkości nasilenia choroby. Po zastosowaniu leczenia (wykres 1) już w 3 dobie stan dzieci uległ ewidentnej poprawie, o tym świadczy obniżenie intensywności świądu, normalizacja snu oraz zmniejszenie obszaru porażenia skóry. W 5 dniu kuracji u 25% pacjentów obszar zmienionej chorobowo skóry zmniejszył się do 30-40%, a intensywność symptomów subiektywnych 2 razy. W 7 dniu u około 50% chorych objawy kliniczne ustąpiły, a u pozostałych obserwowano znaczną poprawę. W 10 dniu remisja dotyczyła 90%, a w 14 dzień - u 100% badanych. Wszystkich chorych obserwowano od 4 do 6 miesięcy. W czasie kuracji u żadnego z pacjentów nie obserwowano efektów ubocznych od stosowania cetyryzyny.
Wykres 1. Kliniko-terapeutyczna efektywność leczenia przemieszczonego zapalenia skóry u dzieci
Podsumowanie. Leczenie atopowego zapalenia skóry wymaga kompleksowego podejścia, które powinno uwzględniać jak najwcześniejsze włączenie terapii antyhistaminowej, z zastosowaniem leków "nowej generacji", powodujących dłuższą remisję i efekt protekcyjny w stosunku do rozwoju w przyszłości alergii oddechowej. Otrzymane wyniki pozwalają polecać cetyryzynę jako lek skuteczny w podstawowej i długoterminowej terapii atopowego zapalenia skóry.
Ogłoszenia:
Praktyczny Kurs "Testy płatkowe: techniki wykonania i zasady interpretacji", Kraków, Instytut Dermatologii - sprawdź termin najbliższego kursu
Sympozjum Dermatologiczne, Kraków
Nawigacja: alergologia.org > archiwum > III Zimowe Warsztaty Sekcji Dermatologicznej PTA
Ta strona jest częścią serwisu alergologia.org (kontakt).
© D. F. Chworik, A. I. Nowoseleckaja, A. I. Szpakow, R. W. Kriuszewa (tekst) & Radosław Śpiewak (kod źródłowy).
Dokument utworzony 2 stycznia 2007, ostatnia aktualizacja 22 września 2007.