Nawigacja: alergologia.org > archiwum > III Zimowe Warsztaty Sekcji Dermatologicznej PTA
Alergiczny wyprysk kontaktowy (syn. alergiczne kontaktowe zapalenie skóry) jest skórnym objawem alergii kontaktowej, czyli nadwrażliwości organizmu na związki drobnocząsteczkowe (hapteny), takie jak nikiel, związki aromatyczne, leki, barwniki itd.
Etiologia alergicznego wyprysku kontaktowego, tzn. pierwotna przyczyna, dla której dana osoba uczula się na konkretny alergen, pozostaje niejasna. Ostatnie lata przyniosły jednak sporo nowych wiadomości na temat patomechanizmu wyprysku kontaktowego. Klasyczny wyprysk kontaktowy jest objawem swoistej nadwrażliwości na związki drobnocząsteczkowe (hapteny). Hapteny są zbyt małe, aby wywołać swoistą reakcję układu immunologicznego, a faktycznym alergenem jest kompleks haptenu z własnymi białkami organizmu. Na skutek związania z haptenem, białka te zmieniają konformację i odtąd rozpoznawane są jako "obce". Potencjał uczulający danego haptenu jest proporcjonalny do jego zdolności tworzenia kompleksów z własnymi białkami organizmu. Na przykład, nikiel, na który uczulone jest 13% populacji generalnej, jest pierwiastkiem przejściowym o wysokiej reaktywności chemicznej. W fazie indukcji alergii kontaktowej, a także w fazie efektorowej wyprysku kluczową rolę odgrywają komórki prezentujące antygen, szczególnie komórki Langerhansa (LC). Po napotkaniu kompleksu hapten-białko, LC pochłania go, a następnie przetwarza migrując jednocześnie do węzłów chłonnych w poszukiwaniu limfocytów zdolnych do jego rozpoznania. Po prezentacji antygenu przez LC, swoiste limfocyty ulegają intensywnym podziałom i dojrzewaniu, a następnie migrują to miejsca pojawienia się alergenu. Migracja komórek efektorowych do skóry zależy prawdopodobnie od ekspresji na limfocytach efektorowych antygenu powierzchniowego CLA (cutaneous lymphocyte antigen) oraz receptorów chemokin CXCR3, CCR4 i CCR10. Kiedyś uważano, że główną rolę w alergicznym wyprysku kontaktowym odgrywają limfocyty Th1, obecnie coraz więcej danych wskazuje, że głównymi komórkami efektorowymi w wyprysku alergicznym mogą być limfocyty typu 2 - nie tylko pomocnicze Th2 (CD4+), ale również cytotoksyczne limfocyty Tc2 (CD8+), a przypuszczalnie również limfocyty NK2 i NKT2. Wykazano bowiem, że u myszy zmodyfikowanych genetycznie tak, że nie posiadają funkcjonujących limfocytów Th i Tc, nadal można indukować uczulenie na hapteny, a następnie wywołać reakcję efektorową.
Diagnostyka alergicznego wyprysku kontaktowego od ponad 100 lat opiera się na testach płatkowych (syn. testy naskórkowe), wprowadzonych przez Neissera i Jadassohna. W ostatnich dekadach dokonano standaryzacji i walidacji tej metody, znacznie ulepszono sposoby aplikacji oraz jakość alergenów. Testy płatkowe to metoda tania i wiarygodna. Polega ona na aplikacji na skórę określonej ilości standardowych roztworów alergenów na 48 h i obserwacji reakcji skórnej w ściśle określonych odstępach czasowych (zwykle: po 3, 4, 5 i ew. 7 dniach). Pojawienie się odczynu zapalnego (reprodukcja wyprysku) w miejscu aplikacji alergenu wskazuje na obecność nadwrażliwości. Konieczne jest rozróżnienie między swoistą reakcją alergiczną a odczynem podrażnieniowym. Szczególnie istotna jest ocena istotności klinicznej dodatniego odczynu. Prawidłowy odczyt i interpretacja testu wymagają znajomości semiotyki dermatologicznej, patofizjologii skóry oraz właściwości toksykologicznych testowanych substancji. Dlatego w odróżnieniu od skórnych testów punktowych, odczyt i interpretację wyniku testów płatkowych powinien przeprowadzać doświadczony dermatolog lub alergolog. W przypadku wątpliwości, uzupełnieniem dla testów płatkowych jest test powtarzanej otwartej aplikacji alergenu ROAT (Repeated Open Application Test) oraz testy polegające na imitowaniu codziennych sytuacji narażenia na dany alergen. W określonych sytuacjach klinicznych (immunosupresja, obecność rozległych zmian skórnych, tzw. zespół drażliwych pleców) wykonanie i prawidłowa interpretacja testów płatkowych mogą okazać się niemożliwe. Mając to na uwadze, badacze prowadzą prace nad stworzeniem testu do diagnostyki in vitro alergii kontaktowej. Niektóre z zaproponowanych metod są bardzo obiecujące, jednak jak dotąd żadna z nich nie znalazła szerszego zastosowania w codziennej praktyce.
Konferencje pokrewne:
Praktyczny Kurs "Testy płatkowe: techniki wykonania i interpretacja", Kraków, Instytut Dermatologii - sprawdź termin najbliższego kursu
Sympozjum "Dermatologia Środowiskowa", Kraków 20 października 2007
Nawigacja: alergologia.org > archiwum > III Zimowe Warsztaty Sekcji Dermatologicznej PTA
© Radosław Śpiewak (kontakt).
Ta strona jest częścią serwisu alergologia.org
Dokument utworzony 27 grudnia 2006, ostatnia aktualizacja 22 września 2007.