Autor: Radosław Śpiewak
Aktualizacja: 8/09/2010

Pierwszy polski opis alergicznego kontaktowego zapalenia skóry opublikował w ?Klinice Ocznej? w 1930 roku okulista Dr Ignacy Abramowicz z Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie (ryc. 1). Wychodząc od obserwacji chorej na sprowokowany przez barwnik do brwi i rzęs wyprysk powiek, wykazał on w doświadczeniach na zwierzętach, że czynnikiem uczulającym jest parafenylenodiamina. Autor trafnie zwrócił uwagę na znaczenie osobniczej nadwrażliwości w tym procesie. Indukcja przez Abramowicza zapalenia spojówek u królików była zarazem pierwszym w Polsce eksperymentalnym badaniem nad alergią kontaktową. Pierwszy polski opis zastosowanie testów płatkowych w diagnostyce pacjenta chorego na wyprysk zamieścili w ?Polskiej Gazecie Lekarskiej? Franciszek Walter i Henryk Reiss z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie w 1932 roku (ryc. 2), natomiast rok później ukazał się w ?Przeglądzie Dermatologicznym? artykuł Henryka Mierzeckiego przedstawiający wyniki testów płatkowych u 67 osób badanych na obecność wyprysku zawodowego w Okręgowym Związku Kas Chorych we Lwowie.

Autor: Radosław Śpiewak
Aktualizacja: 8/09/2010

Początki alergologii i palinologii w Polsce - lata trzydzieste

W latach 1935-1936, zajmujące się alergologią kliniki w Strasburgu, Zurychu i Wiedniu odwiedził krakowski lekarz Mieczysław Obtułowicz (1902-1970), nestor polskiej alergologii, który przeszczepił do Polski tę młodą wówczas dziedzinę medycyny [1]. Szczególnie żywe zainteresowanie wzbudziła u niego alergia właśnie na pyłek roślin, czego efektem było ukazanie się w 1939 roku jego artykułu "O nieżycie pyłkowym" w czasopiśmie "Biologia Lekarska" [2]. W artykule tym, obok rozważań nad chorobami wywoływanymi przez pyłek, zamieszczono tablice przedstawiające czas i nasilenie kwitnienia traw i zbóż oraz drzew w okolicach Krakowa. Tablice zestawiono na podstawie rękopisu profesora Nowakowskiego z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Było to zatem zastosowanie nie aeropalinologii lecz fenologii, czyli nauki zajmującej się cyklicznymi przemianami w fizjologii roślin. Jednakże praca Obtułowicza po raz pierwszy w historii zwraca uwagę polskich lekarzy na zjawisko pylenia jako potencjalną przyczynę chorób, można ją zatem uznać za opracowanie zapoczątkowujące nowy kierunek w polskiej nauce. Co więcej, autor przedstawił również dane dotyczące wymiarów ziarn pyłku oraz jego transportu w atmosferze. Dowodzi to, że Obtułowicz już wówczas zdawał sobie doskonale sprawę z tego, jak wielkie implikacje dla alergologii ma wiedza aeropalinologiczna.